İMKB’nin, 2007 yılını siyasi belirsizliklerin gölgesinde vasat getiri ile kapatmasını bekliyorduk, oysa dış piyasalarda yılın son çeyreğine kadar süren hızlı yükseliş ve kazasız atlatılan seçimler, endeksin 60.000 seviyelerini zorlamasına yol açtı. 2007 yılı borsa yatırımcıları için fazlasıyla tatmin edici kazançlı bir yıl oldu. 2008’e, 2007 yılının bu göz alıcı mirası ile girmemiz, aslında birazda şansızlık oldu. 2008’de endeks, yeniden borsa yatırımcısını sevindirecek hareketine başlamadan önce, orta vadeli bir düşüş trendine giriyor görüntüsünde... Teknik olarak öngördüğümüz bu trend, 2008’in ilk günlerinde daha belirgin şekilde kendini göstermeye başladı. Teknik beklentimize destek olan iç ve dış gelişmeler de, orta vadeli düşüş trendinin kaçınılmaz olduğu sonucunu bize veriyor. İçeride ekonomide yavaşlama eğilimi sinyalleri, 2007 yılı içinde alınmaya başlanmıştı. 2008 yılında ekonomide performans düşüşü sürpriz görülmüyor. Büyüme hızı ile ilgili hayati olan asıl konu; yurtdışı risklerin gerçekleşmesi sonucu ekonomide daralma yaşanması ihtimalinin olması ve bunu şimdilik irdelemek istemiyoruz.

2008 senaryomuzu, ABD ekonomisinde beklenen durgunluğun, ekonomide kaldırılabilir bir yavaşlama ile atlatılacağı üzerine kurguluyoruz. Bu senaryomuzun ilk ayağı gerçekleşmiş durumda; 2007 yılı Ağustos ayında ortaya çıkan mortgage kaynaklı likidite krizi, kredi krizine dönüşürken, bunun reel ekonomiye olumsuz etkileri öngörülüyordu. Piyasaların, güçlü tüketim talebinin etkisiyle, son çeyrek boyunca bu gerçeği adeta inkar etmesine rağmen, son istihdam verileri ekonomide yavaşlama sinyallerini çok net biçimde yansıttı. Finans, emlak ve imalat sanayinde görülen daralma, yavaşlamanın kaçınılmaz olduğunu vurguluyor. Bu üç önemli sektörün dışında kalan teknoloji sektörü gibi diğer sektörler de belli ölçülerde finans, emlak ve imalat sanayine bağımlı olduğundan, yavaşlama gecikmeli de olsa bu sektörlerde de görülmeye başladı. Yavaşlamayı, hızla artan petrol ve emtia fiyatları adeta destekliyor. Petrol, altın ve emtia piyasalarında görülen bu artışlar, enflasyon baskısı yarattığı için FED’in elindeki faiz indirimi ya da gevşek para politikası araçlarının kullanım alanını doğal olarak daraltıyor. Bütün bu gerçekler bizi tek bir sonuca götürüyor: 2008’de ABD ekonomisinin en azından performansında bir düşüş görülecektir.

ABD ekonomisinin olası performans düşüşünü, küresel ekonominin etkilenmeden atlatabilmesi, bu zamana kadar yaşanmamış bir deneyim olduğundan, bize zayıf bir ihtimal görüntüsü veriyor. ABD talebine bağımlı başta Çin ve Hindistan gibi ülkeler, ihracatlarını Avrupa’ya kaydırma yolunu test edebilirler. Ancak kredi krizi sürecinde, Avrupa’nın da benzeri finansal problemleri yaşadığı görüldü. Yani ABD ekonomisine göre konjonktür olarak daha olumlu bir yerde bulunsa dahi, Avrupa ABD’nin boşaltacağı alanı dolduracak kadar güçlü görünmüyor.

Sürekli teknolojik gelişmenin değiştiremediği, ekonominin iş döngüleri gerçeğini de yabana atmamak gerekiyor. Küresel boyutta yaşanan hızlı büyüme sürecinin belli bir süre sonra yavaşlaması ekonominin gereği ve şu anda göstergeler bu noktada olduğumuz sinyalini veriyor.

Yukarıda açıklamaya çalıştığımız bu gerçekler, İMKB’de olası orta vadeli düşüş trendini hazırlayan etmenler olarak karşımıza çıkıyor. ABD’de yılbaşı öncesi kararsız seyir takip eden borsalar, yeni yılı satışla açıp, istihdam verilerinin olumsuz gelmesiyle birlikte orta vadeli düşüş tahminlerini perçinledi. Buna bütün dünya borsaları gibi İMKB’de eşlik etti. Tahminimiz 48.000 civarına kadar bir düşüşün kaçınılmaz olduğu; eğer yurtiçi ve yurtdışı verileri olumsuz gelmeye devam ederse, 45.000 hatta 43.500 dahi test edilebilir. 43.500’ün kırılması, resesyon öncü göstergesi olarak kabul edilebilir. Eğer ABD’de yavaşlamanın ötesine geçmeyen bir performans düşüşü olursa yaz aylarına doğru borsalarda toparlanma yaşanabilir. Verilerin beklenenin üzerinde olumlu gelmesi bu süreci daha öne alabilir. Ancak Ocak ayı için beklentimiz düşüşün devam edeceği yönünde, düşen borsalarda da kazanç söz konusu ve herkese bol kazançlar.

Sinan PİRİMOĞLU