“YATIRIMI KİŞİSELLEŞTİRMEK”

Ego doğuştan gelen bir özellik midir yoksa elde edilen başarılar,öğrenimler, deneyimler sonucu sonradan mı bünyemizi içine işlemektedir ?

Siz bu iki seçeneklerden hangisini kabul ederseniz edin yatırım kararınızı alırken çoğunlukla egonuzla hareket etmektesiniz. Rasyonel olamamak piyasanın gittiği yönde hareket etmek beklide bir yatırımcının yapabileceği en büyük hatalardan birisidir. Borsa sistem yazarlarından Engin KÜÇÜKSİLLE ‘nin “İrrasyonel Sürü Psikolojisi” başlıklı yazında da ayrıntıları ile anlatmış olduğu bu durum aslında temel olarak insan egosuna dayanmaktadır.

““Yatırımcı olarak çoğunlukla pozisyonları kişiselleştirir ve duygusal bağlar kurarız, hâlbuki yatırım kararları bütünüyle zihni ve rasyonel muhakemelerle verilmelidir, ne de olsa alt tarafı yalnızca kâğıt parçalarıdır. Unutmayın ki “Hisse senetleri sizin onlara sahip olduğunuzu bilmezler” Bu fazlasıyla doğru. Sadık bir elde tutucu olmanın hiçbir ödülü yoktur! Bir portföyü eskiten ve performansı geciktiren şey “ satmak için çok ucuz ama satın almak için yeterince cazip değil” şeklindeki düşüncelerdir.”” Diyor Barton Biggs Hedge Cambazları adlı kitabında. Piyasa da işlem yaparken yatırımcılar insani özelliklerinden ellerinden geldiğince sıyrılmalı, tam bir makine gibi düşünmeye gayret ederek hareket etmelidirler. Bu işin özü para ve duygusallığın bu piyasada yeri yok!

Bir örnek daha vermek istiyorum yine aynı yazarın aynı isimli kitabından bir alıntı. Yatırım yaparken neyi, neden ve nasıl yapmanızı ya da yapmamanızı çok güzel anlatmış.

“” İyi bir şirketin eşit ortağı olduğunuzu, ortağınızın da Bay Piyasa adlı bir manik-depresif olduğunu varsayın. Bay piyasa zaman zaman yalnızca işinizi etkileyen olumlu faktörleri görecek, ardından bu tür beklentilerle coşarak size gelecek ve hisselerinizi saçma denilecek ölçüde yüksek bir fiyattan satın almak istediğini söyleyecektir. Bu durumda elbette hisselerinizi ona satmanız gerekir. Başka bir zaman da yalnızca şirketinizi bekleyen sıkıntıları görerek derin bir bunalıma girecek ve üzüntü içinde hissesini gerçek değerinin çok altında bir fiyattan almanızı size teklif edecektir. Bu durumda da hissesini satın almalısınız.””

“”Bay Piyasayı göz ardı etmekte veya ondan yararlanmakta bütünüyle özgürsünüz, ama etkisi altına girdiğiniz takdirde sonuç felaket olur. Evinizin satış fiyatının her gün kote edildiğini varsayın. Diyelim ki kotasyon birkaç ay boyunca yavaş yavaş düştü. Bu durumda içinde rahat ettiğiniz ve memnun olduğunuz evinizi sadece fiyatı düştüğü için satar mıydınız? Elbette satmazdınız! Bu anlamda, cazip bir yatırım içinde oturmaktan mutluluk duyduğunuz bir evle aynı şeydir.””

Waren Bufflett’ in değer felsefesi esas olarak mantıklı görünür ancak kısa vadeli performans düşleyen bir yatırımcı profiline sahipseniz ya da o yönde bir müşteri portföyünüz varsa aynı şeyleri söylemek güçleşir. Sonuçta yaptığınız iş uzun süreli yatırımları yönetmek ise insan egosu biraz daha bastırılabiliyor ancak kısa vadede yatırımcılar genelde bu duygunun esiri olup irrasyonel hareket ediyorlar. Bu da piyasaların ya da herhangi bir kıymetin hareket etme yönünü tahmin etmeyi güçleştiriyor.

Kumar yıllardan beri dünya üzerinde var olan bir olgu. Yazı tura atmak ya da rulet masasında topun dönüşünü izlemek arasında pek bir fark yok aslında. Ancak piyasalarda herhangi bir kıymet üzerine para yatırmak diğer oyunlardan çok daha riskli! Ve beklide bunun için daha zevkli! İnsan faktörü işin içine girdiği zaman olay tamamı ile farklı bir boyut alıyor ve tahmin edilmesi imkansız sonuçlar ortaya çıkabiliyor…