Vadeli Opsiyon da neyin nesi?


Ekonomik ortamda yeterince yatırım aracı yokmuş gibi hayatımıza bir de vadeli opsiyon sözleşmeleri girmekte. Nedir bu sözleşmelerin özelliği de diğer enstrümanlar dururken böyle bir sözleşmeye ihtiyaç duyalım?

Bunun cevabı çok basit aslında. Temelde piyasaya giriş amacınız paradan para kazanmaksa ve riski severim diyorsanız, (ki bu sizi bir spekülatör yapar) vadeli işlemler tam size göre. Bu yatırım aracının en temel özelliği olan kaldıraç etkisini kullanarak 1/10 oranında kazancınızı/kaybınızı, arttırabilirsiniz/azaltabilirsiniz.

Örnek vermek gerekirse; bir adet dolar sözleşmesi için ödemeniz gereken bedel 150 YTL iken (Bu tutar bir teminat olarak alınır ve işlem sonunda eğer karda iseniz bu teminatınızı da geri almanız mümkündür.) 1.000 dolar üzerinden kar ya da zarar edersiniz. Veyahut korunma amacı (hedge) ile kullanıp, yastığa başınızı koyduğunuzda rahat uyursunuz. Zaten bu piyasanın asıl amacı da budur. Hali hazırda tezgâh üstü forwardlardan ayrılan en temel özelliği ise pozisyonunuzu her gün sonu itibari ile revize edebiliyor olmanızdır.

Sözleşmelerin çok detayına girmenin şu aşamada bunaltıcı olabileceğini düşündüğüm için ayrıntılara girmeyeceğim. Türkiye’de işlem miktarının henüz yeteri kadar derinliğe sahip olamamasından dolayı yatırımcılar bu piyasayı kullanmamakta kısmen de olsa haklılar.

Şu aşamada VOB’ da en çok işlem gören sözleşme türleri: Endeks30, Dolar ve Euro.

Yurt dışında ise bu piyasalar yeterince derinliğe sahipler ve yatırımcılar da bu derinliği kullanıyorlar. Klasik sözleşme türlerinin dışında Chicago Ticaret Odasında (Chicago Board of Trade) işlem gören sözleşmeler arasında; Donmuş tavuk, finansman bonosu, mısır, çavdar, kereste, gümüş, soya, soya yağı gibi ürünler yer almakta.Bu örnekleri çoğaltmak mümkün.

Enstrüman çeşitliliğinin artmasının gelişmekte olan ülkemiz piyasaları için olumlu bir gelişme olarak değerlendiriyorum. Lakin bu tür araçların kullanımı yaygınlaşmadıkça ve piyasa yeterince derinliğe ulaşmadıkça hedge amaçlı yatırımcı piyasaya giremeyecek ve piyasa da asıl amacının dışında çalışmada devam edecek gibi görünüyor. Yatırımcılarımızın bu araçları kullanmaya başlamasının çok da uzun zaman almayacağını düşünüyorum.