Son Ekonomik Veriler Üzerine Notlar: Cari Açık

ABD'de açıklanan makroekonomik verileri küresel piyasalar üzerindeki etkisinin belirleyici olduğu bir haftayı geride bıraktık. Bir yandan yurtdışı piyasa gelişmeleri ile uğraşıyorken diğer taraftansa yurtiçi ekonomik gelişmeleri takip ediyoruz.

Perşembe günü Merkez Bankası Aralık’ta cari açığın bir önceki senenin aynı dönemine göre %72 artarak 5,15 milyar dolar seviyesine yükseldiğini açıkladı. Aylık rakam piyasanın 3,8 milyar dolarlık ortalama beklentisinin oldukça üzerinde gerçekleşti. Böylece cari açık 2007 senesini 38 milyar dolar ile milli gelirin %7,5’i seviyesinde kapatmış oldu. 2006 yılında bu oranın %8 olduğu hatırlandığında, düşüşün sınırlı olduğu görülecektir.


Kaynak: TCMB

Doğrudan yabancı sermaye girişi 20 milyar dolara yükselirken, cari açıkta finanse ettiği bölüm 2006 yılındaki %59 seviyesinden %52’ye geriledi. Oyakbank’ın satışının Aralık içerisinde tamamlanması, yıllık yabancı sermaye girişini de yuları çeken bir gelişme oldu.

Rakamlara baktığımızda söyleyecek yeni bir şeyimiz olmadığını görüyoruz. Potansiyelinin altında büyüyeceği bir döneme giren Türkiye ekonomisi, yine de cari açık probleminden kurtulamayacaktır. Yüksek enerji fiyatları ve ithal aramalı bağımlılığı cari dengeye zarar vermeye devam edecek gibi gözüküyor. Çözüm ise yapısal bir iyileşme gerektirdiği için ancak orta vadede olabilir.

Cari açığın milli gelire oranının 2008’de %8 seviyelerinde olacağı tahmin edilmektedir. Finansman cephesindeki endişeler yurtdışındaki gelişmelere bağlı olarak bir baskı unsuru oluşturabilir. Ama elbette ki şu dönemde piyasalar bunu görmek istemeyecektir.

Buna göre, Aralık ayı cari işlemler hesabı, alt kalemler itibariyle incelendiğinde, ödemeler dengesindeki dış ticaret açığının bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 58,6 oranında artması sonucu 4 milyar 909 milyon dolara yükseldi. Hizmetler kalemindeki fazlanın yüzde 58,6 oranında azalarak sonucu 193 milyon dolar net gelir kaydettiği, gelir kalemindeki açığın yüzde 30,2 oranında artması sonucu 728 milyon dolar net gider kaydettiğini de görüyoruz.

Öte yandan aynı dönemde cari transferlerden kaynaklanan girişlerin yüzde 54,5 oranında artarak 295 milyon dolara yükseldiği görüldü.


Kaynak: TCMB

Bu gelişmeler sonucunda 2007 yılında cari açık, bir önceki yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında yüzde 18 oranında artarak 32 milyar 193 milyon dolardan 37 milyar 996 milyon dolara yükseldi. Fakat şunu söylemek gerekir ki, son yıllarda, cari işlemler açığı finansmanının kalitesi yükseldi.

Geçmişte, döviz açıklarımızın neredeyse tamamını borçlanarak finanse ederken, son yıllarda doğrudan yabancı sermaye akımlarının artmasıyla döviz açığının finansmanında yurt dışı borçlanmaların payı önemli ölçüde azaldı.

Türkiye’nin doğrudan yabancı sermaye çekme konusunda göreli olarak yeni olduğu bilinen bir gerçek fakat şurası unutulmamalı ki, doğrudan yabancı sermaye akımları alanında artık yeni bir evreye girmek zorundayız. Sıfırdan yatırımlara yönelik olarak yabancı sermayeyi çekmek zorundayız.

Böyle bir gelişme birkaç açıdan önemlidir. Birincisi, sıfırdan yapılacak yatırımların yeni istihdam üzerinde olumlu etkileri vardır. İkincisi, ileriki yıllarda da yüksek düzeyde devam edeceği anlaşılan cari işlemler açığının sürdürülebilir ve kaliteli finansmanı sağlanabilecektir.

Kısacası, Türkiye yabancı yatırımcıları sıfırdan yatırımlara çekebilecek yatırım ortamını iyileştirici önlemleri zaman kaybetmeden devreye sokmalıdır. Aksi takdirde, sürdürülemeyecek finansman yapısıyla cari işlemler açığı ekonomik büyümenin önünde en büyük kısıt olmaya devam edecektir.