|
| A Tipi Yatırım Fonu/ Ortaklığı |
Fon içtüzüklerinde / esas sözleşmelerinde asgari sınırları belirtilmek
kaydıyla, portföy değerinin en az % 25’ini devamlı olarak mevzuata göre
özelleştirme kapsamına alınan kamu iktisadi teşebbüsleri dahil
Türkiye’de kurulmuş ortaklıkların hisse senetlerdir.
|
|
|
| Acenta |
Acentalık sözleşmesi çerçevesinde, faaliyet gösterdikleri mahalde,
sadece sermaye piyasası araçlarına ilişkin alım ve satım emirlerinin
aracı kuruma iletilmesine ve gerçekleşen emirlerin tasfiyesine aracılık
eden gerçek kişi veya ticaret şirketleridir.
|
|
|
| Açığa Satış |
Sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınmak sureti ile
satılmasıdır.
|
|
|
| Açık Pozisyon |
Vadeli işlem piyasalarında alınmış ve henüz kapatılmamış pozisyonara
denir.
|
|
|
| Adi Hisse Senedi |
Şirket ana sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmayan ve sahiplerine eşit
haklar sağlayan hisse senedidir.
|
|
|
| Ağırlıklı Ortalama Fiyat |
Bir sonraki seansa ait baz fiyatın hesaplanmasına esas teşkil eden hisse
senedinin miktar ağırlıklı ve küsüratsız fiyatıdır.
|
|
|
| Alım Satıma Aracılık |
Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının aracılık sıfatıyla
ve ticari amaçla alım satımını ifade eder.
|
|
|
| Anonim Şirket |
Bir ünvana sahip, en az 5 ortakça, ana sözleşmesinde yazılı konularda
faaliyette bulunmak üzere kurulmuş olan ve esas sermayesi muayyen
(belli) paylara bölünmüş olan sermaye şirketleridir.
|
|
|
| Apel |
Pay bedelinin taksitle ödenmesinin sözkonusu olduğu durumlarda, ortaklık
yönetim kurulu tarafından ortaklara yapılan çağrıya denir.
|
|
|
| Aracı Kuruluş |
Sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası
Kurulu�nca yetkili kılınmış bankalar ve aracı kurumlardır.
|
|
|
| Aracı Kurum |
Sermaye piyasası faaliyetinde bulunmak üzere Sermaye Piyasası Kurulu
tarafından aracılık yetkisi verilmiş anonim ortaklıklardır.
|
|
|
| Aracılık |
Sermaye piyasası araçlarının, yetkili aracı kuruluşlar tarafından, kendi
nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına, kendi namına ve başkası
hesabına alım satımıdır.
|
|
|
| Aracılık Yüklenimi |
Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının tamamının satılacağının
aracı kuruluş veya kuruluşlar tarafından ihraçcı şirkete taahhüt
edilmesidir. İki türlü olur: bakiyeyi yüklenim veya tümünü yüklenim.
|
|
|
| Arbitraj |
Fiyat farklarından yararlanmak amacıyla para, kıymetli maden, tahvil ve
hisse senedi alıp satma işlemidir.
|
|
|
| Ayı Piyasası |
Gelecek hakkında karamsarlığın ve fiyatların düşeceği beklentisinin
hakim olduğu piyasalardır. Bu piyasalarda kişiler ellerindeki hisse
senetlerini gelecekte daha düşük fiyattan satın alabilecekleri düşüncesi
ile satarlar.
|
|
|
| Bağlı Ortaklık |
İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak en az % 50 oranında oy hakkına
veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu
iştiraklerdir.
|
|
|
| Bağımsız Dış Denetim |
Ortaklıkların ve sermaye piyasası kurumlarının kamuya açıklanacak veya
Kurulca istenecek mali tablolarının, genel kabul görmüş muhasebe kavram
ilke ve standartlarına uygunluğu ile bilgilerin doğruluğunun ve gerçeği
dürüst bir biçimde yansıtıp yansıtmadığı gösteren denetim
|
|
|
| Bakiyeyi Yüklenim |
Sermaye piyasası araçlarının, aracı kuruluşlarca halka arz yoluyla
satışında, satılmayan kısmın tamamının, bedeli satış süresi sonunda tam
ve nakden ödenerek satın alınacağının satışı yapana karşı taahhüt
edilmesini ifade eder.
|
|
|
| Banka Bonoları |
Kalkınma ve Yatırım Bankalarının borçlu sıfatıyla düzenleyip, ihraç
ettikleri emre veya hamiline yazılı bir sermaye piyasası aracıdır.
|
|
|
| Baz Fiyat |
Bir hisse senedinin seans içinde işlem görebileceği üst ve alt fiyat
limitlerinin ve fiyat adımlarının belirlenmesine esas teşkil eden
fiyattır.
|
|
|
| Başlangıç Sermayesi |
Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların sahip olmaları zorunlu
asgari çıkarılmış sermayeleridir.
|
|
|
| Başlangıç Teminatı |
Vadeli işlem sözleşmesinde uzun veya kısa pozisyonalan yatırımcının
pozisyon açarken yatırması gereken teminattır.
|
|
|
| Bedelli Sermaye Artırımı |
|
Şirketlerin sermaye artırımı karşılığında çıkardıkları hisse senetlerini
nominal değerinden veya daha yüksek bir fiyattan satmak suretiyle
gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarına denir. |
|
|
| Bedelsiz Sermaye Artırımı |
|
Anonim ortaklıkların, iç kaynaklarından yaptıkları sermaye artırımı
karşılığı çıkardıkları hisse senetlerini bir bedel almaksızın
ortaklarına dağıtarak gerçekleştirdikleri sermaye artırımlarıdır. |
|
|
| Birincil Piyasalar |
Menkul kıymetleri ihraç eden şirketler ile tasarruf sahiplerinin
doğrudan doğruya karşılaştıkları piyasalardır. Diğer bir anlatımla,
menkul kıymetlerin ihraçcı kuruluşlarca tasarruf sahiplerine ilk kez
satışa sunulduğu piyasalardır.
|
|
|
| Blok Satış |
Emir miktarı şirketin ödenmiş/çıkarılmış sermayesinin % 10�unu aşan
satış işlemidir.
|
|
|
| Boğa Piyasası |
Talebin arzdan daha çok olduğu ve borsada fiyatların tırmanışa geçtiği
dönemi ifade eder.
|
|
|
| Borsa Eksperleri |
Menkul kıymetlere ilişkin alım-satım emirlerinin ilgili iç yönetmelikte
belirtilen esaslara göre karşılaştırılması ile fiyatların teşekkülünü
izleme ve alım satım işlemlerinin sonuçlandırılmasını sağlamakla yükümlü
olan görevlilerdir.
|
|
|
| Borsa Emirleri |
Müşteri emirleri, aracı kurum üye temsilcileri tarafından seans içinde
borsa bilgisayar sistemine aktarıldığında borsa emrine dönüşür.
|
|
|
| Borsa Fiyatı |
Borsada belirli kurallara göre işleyen organize pazarlarda işlem gören
menkul kıymetlerin, borsadaki arz ve talep koşullarına göre oluşan
fiyatıdır.
|
|
|
| Borsa Payı |
Borsa üyelerinin, Borsa�da gerçekleştirdiği işlem hacmine göre
hesaplanarak Borsa�ya ödenen meblağ olup Borsa Yönetim Kurulu�nca
belirlenir.
|
|
|
| Borsa Üyeleri |
Sermaye Piyasası Kurulu�ndan yetki belgesi ve Borsa�dan üyelik belgesi
almış aracı kuruluşlardır.
|
|
|
| Broker |
Borsamız mevzuatında Üye temsilcisi kavramı kabul edilmiş olduğundan
tanım �Üye Temsilcisi� maddesi altına alınmıştır.
|
|
|
| Çapraz İşlem |
İşlemin alıcı ve satıcı tarafının aynı üye olması durumunu ifade eder.
Bu şekilde işlem oluşturmaya yönelik emirler (Cross Orders), belirli
kurallar dahilinde işlleme tabi olurlar.
|
|
|
| Çok Fiyat-Sürekli Müzayede Sistemi |
"Çok fiyat yöntemi; bir menkul değer için verilen alım satım emirlerinin
fiyat ve zaman önceliği kurallarına uygun olarak teker teker
karşılaştırılması sonucunda oluşan fiyatlarla alım satım işleminin
gerçekleştirilmesidir."
|
|
|
| Çıkarılmış Sermaye |
Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların satışı yapılmış hisse
senetlerini temsil eden sermayeleridir.
|
|
|
| Defter Değeri |
İşletmenin aktif toplamından, borçlarının düşülmesi ile bulunan
özvarlığının, çıkarılmış/ödenmiş hisse senedi sayısına bölünmesi ile
bulunur.
|
|
|
| Devlet İç Borçlanma Senetleri |
Devletin cari yıl bütçe kanununa dayanarak, bütçe açıklarının finansmanı
amacıyla çıkarmış olduğu borçlanma senetlerinin genel adıdır.
|
|
|
| Devlet İç Borçlanma Senetleri Endeksleri |
|
Bu tür menkul kıymetlere yatırım yapanlarının kıymetleri fiyat ve
getirilerindeki gelişmeleri basit ve anlaşılabilir göstergeler
yardımıyla izleyebilmelerini sağlamak amacıyla oluşturulmuşlardır. |
|
|
| Emir Bölme |
|
Girilen bir emrin, orijinal emrin fiyatına eşit ya da orijinal emrin
fiyatından daha iyi fiyatlı yeni emirlere bölünmesidir. |
|
|
| Emir İyileştirilmesi |
Alış emirlerinde fiyatların yukarıya, satış emirlerinde aşağıya
çekilerek fiyat önceliğinin değiştirilmesidir.
|
|
|
| Emisyon Primi |
Ortaklıkların hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir fiyatla
ihraç etmeleri sonucunda satış fiyatı ile nominal değer arasında oluşan
farktır. Bu gelir, ortaklıklar için vergiden muaf bir gelir olup
bilançolarının pasif bölümünde özkaynak kalemin
|
|
|
| En İyi Gayret Aracılığı |
Halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının izahnamede gösterilen
satış süresi içinde satılmasını, satılmayan kısmın ise ihraçcıya
iadesini ifade eder.
|
|
|
| Eurotahvil |
İhracı yapan ülkenin kendi para birimi dışındaki bir döviz cinsinden ve
uluslararası bir konsorsiyum aracılığı ile bir banka ve/veya sendikasyon
tarafından birden fazla ülkede eşannlı olarak ihraç edien, genellikle
hamiline kayıtlı tahvilerdir.
|
|
|
| Fesih |
Ortaklık faaliyetlerinin esas sözleşme şartlarına bağlı olarak ya da
kanunlarda belirtilen şartlardan birinin gerçekleşmesi halinde sona
erdirilmesidir. Sözkonusu durum gerçekleştiğinde Ortaklık hisse
senetleri Borsa kotundan da çıkarılır.
|
|
|
| Fiyat Adımı |
Her hisse senedi fiyatı için bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat
değişimidir.
|
|
|
| Fiyat Endeksleri |
Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimleri dikkate alarak hesaplanan
endekslerdir.
|
|
|
| Fiyat Kotasyonu Vermek |
Piyasa yapıcının görevli olduğu sermaye piyasası aracında seans
sırasında ilan ettiği alış ve satış fiyatıdır.
|
|
|
| Fiyat Marjı/Fiyat Aralığı |
Her hisse senedi için, seans içinde önerilebilecek en düşük ve en yüksek
fiyatlar o hisse senedi için fiyat marjını oluşturur. Mevcut uygulamada
bu limitler baz fiyatın % 10 altı ve üstüdür.
|
|
|
| Fiyat Önceliği |
"Hisse Senetleri Piyasası�nda daha düşük fiyatlı satım emirlerinin, daha
yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin,
daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder."
|
|
|
| Forward İşlemler |
Anlaşılan miktar ve fiyattan belirli bir tarihte belli bir ürünün teslim
edilerek karşılığının ödeneneceğinin iki tarafın bibirine taahhütte
bulunmasıdır.
|
|
|
| Gayrimenkul Sertifikaları |
İhraçcıların bedelleri inşa edilecek veya edilmekte olan gayrimenkul
projelerinin finansmanında kullanılmak üzere ihraç ettikleri, değerleri
birbirine eşit, hamiline yazılı menkul kıymettir.
|
|
|
| Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları |
Gayrimenkuller ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarından
oluşan portföyü işleten ve gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapan
sermaye piyasası kurumlarıdır.
|
|
|
| Gelir Ortaklığı Senetleri |
Köprü, baraj, elektrik santralı, karayolu, demiryolu, telekomünikasyon
sistemleri ile sivil kullanıma yönelik deniz ve hava limanları ile
benzerlerinden, kamu kurum ve kuruluşlarına ait olanlarının gelirlerine,
ortak olunması için çıkarılan senetlerdir.
|
|
|
| Genel Finans Ortaklıkları |
Alacakların temellükü ve bu alacaklar karşılık gösterilerek düzenlenen
varlığa dayalı menkul kıymetlerin ihracı ve halka arzı amacıyla kurulan
anonim ortaklıklardır.
|
|
|
| Getiri Endeksleri |
Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimlerin yanı sıra şirketlerin
ödedikleri kar paylarını da dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.
|
|
|
| Gözaltı Pazarı |
Hisse senetleri Borsa�da işlem gören şirketler ve/veya hisse senetleri
işlemleri ile ilgili olarak olağan dışı durumların ortaya çıkması, hisse
senetleri Borsa�da işlem gören şirketler tarafından kamunun zamanında,
tam ve sürekli aydınlatılmasına ve mevcu
|
|
|
| Halka Açık Anonim Ortaklık |
Hisse senetleri halka arz edilmiş olan veya halka arz edilmiş sayılan
anonim ortaklıklardır.
|
|
|
| Halka Açıklık Oranı |
Halka açık hisselerin nominal değerleri toplamının, tüm hisselerin
toplam nominal değerlerine oranını ifade eder.
|
|
|
| Halka Arza Aracılık |
Sermaye piyasası araçlarının halka arz yoluyla satışına aracılıktır.
|
|
|
| Hazine Bonosu |
Hazine tarafından vadesi bir yıldan kısa süreli olarak çıkarılan ve
iskontolu olarak işlem gören borçlanma senetleridir.
|
|
|
| Hisse Senedi |
Anonim ortaklıklar tarafından çıkarılan ve anonim ortaklığın sermayesine
belirli bir katılma payını temsil eden, yasal şekil şartlarına uygun
olarak düzenlenmiş, kıymetli evraktır.
|
|
|
| Hizmetler Endeksi |
Ulusal Pazar�da işlem gören ve sadece hizmetler sektöründe yer alan
şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate
alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.
|
|
|
| Kabili Rücû Akreditif |
Açan banka tarafından her an iptal edilen akreditiftir.
|
|
|
| Kabul |
Bu terimin konuyla alakalı birkaç anlamı bulunur:
(1)Havale alan kişinin vadesi geldiğinde ödemeyi koşulsuz olarak kabul
ettiği zaman poliçesi (veya kambiyo faturası).Poliçe öncelikle kabul
i çin sunulmalıdır.Havale alan kişi, ödeme için “kabul eden” konumuna
geçer. ”Kabul ettim” ibaresi, ödeme yeri ve zamanı poliçede
belirtilmelidir.
(2)Havale alan kişinin poliçeyi alması ve vadesi geldiğinde gerekli
miktarı ödeme zorunluluğuna girmesi. (3)Genel olarak,belirli koşullar
altında mal almak için yapılmış anlaşma.Belirli koşullar ve
belirli bir fiyat üzerinden mal almak için yapılmış anlaşma.
|
|
|
| Kalanını İptal Et (KİE) |
Fiyat ve miktarın girildiğiancak işlem kısmen veya tamamen
gerçekleşmezse işlem görmeyen kısmın ekranda pasif olarak görünmeyerek
sistem tarafından otomatik olarak iptal edildiği emir türüdür.
|
|
|
| Kapanış Fiyatı |
Bir seansta Borsa kaydına alınan (tescil edilen) en son işlemin
fiyatıdır.
|
|
|
| Kar-Zarar Ortaklığı Belgesi (KOB) |
Ortaklıkların, kar ve zarara ortak olmak üzere iştigal sahalarına giren
tüm faaliyetlerin gerektirdiği finansman ihtiyaçlarını karşılamak
amacıyla ihraç veya halka arz edebilecekleri bir tür sermaye piyasası
aracıdır.
|
|
|
| Katılma İntifa Senedi |
Nakit karşılığı satılmak üzere, ortaklık haklarına sahip olmaksızın
kardan pay alma, tasfiye bakiyesinden yararlanma ve yeni pay alma gibi
haklar sağlayan bir kıymetli evraktır.
|
|
|
| Kaydi Takas |
Üyelerin, takasa olan para borçları ile takastan olan para alacaklarının
hesaben ödenmesi ile menkul kıymet borçları ile menkul kıymet
alacaklarının hesaben teslimidir.
|
|
|
| Konkordato |
Kendi kusuru olmaksızın mali durumu bozulmuş olan bir borçlunun
alacaklıları ile yaptığı bir anlaşmadır. Bu anlaşma sonucunda
alacaklıların en az üçte iki oranındaki çoğunluğu alacaklarının belirli
bir bölümünden vazgeçer, borçlu ise geri kalan borçlarını
|
|
|
| Kotasyon |
Bir şirkete ait menkul kıymetlerin borsa listesine alınmasıdır. Menkul
kıymetlerin Borsa kotuna alınması ile şirketin Borsa tarafından gerekli
görülen şartları yerine getirmiş olduğu anlaşılır.
|
|
|
| Kredili Menkul Kıymet İşlemleri |
Bir aracı kuruluş nezdinde, müşteri adına kredi hesabı açılması koşulu
ile müşteri ve aracı kuruluş arasında yapılacak sözleşme hükümleri
çerçevesinde kredi kullanarak borçlanmak suretiyle menkul kıymet
alınmasını ifade eder.
|
|
|
| Kullanım fiyatı |
Opsiyon sözleşmelerinde, opsiyona konu olan kıymetin, opsiyonun
kullanılacağı anda alınacağı veya satılacağıu fiyattır.
|
|
|
| Kupon |
Hisse senedi sahiplerinin bazı ortaklık haklarının (karpayı,
bedelli/bedelsiz sermaye artırımına katılma hakları) kullanımını teminen
hisse senetleri üzerinde bulunan ve sistematik olarak numaralandırılmış
kıymetli evraktır.
|
|
|
| Kupür |
Para, tahvil ve hisse senetlerinin, üzerlerinde yazılı değere göre, her
birimine verilen isimdir.
|
|
|
| Kurtaj |
Aracı kuruluşların, aracı olarak Borsada gerçekleştirdikleri işlemler
karşılığında menkul kıymetlerin işlem fiyatlarıyla hesaplanan tutarı
üzerinden müşterilerinden aldıkları komisyondur.
|
|
|
| Kurucu Hisse Senetleri |
Türk Ticaret Kanunu�nun (TTK. Madde: 402) verdiği yetkiye dayanarak
Anonim Şirketlerin kuruluşunda veya sermaye artırımında, kuruculara ya
da önemli hizmeti geçenlere, şirket kârının bir kısmına iştirak hakkı
temin etmek üzere nama yazılı olarak çıkartıla
|
|
|
| Kurumsal Yatırımcılar |
Bireysel yatırımcılardan ayrı olarak, kendisine devredilen paralardan ya
da tahvil ve hisse senedi satışıyla sağladığı kaynaklardan oluşan
fonları yatırıma yönelten kurum, kuruluş veya örgütlerdir.
|
|
|
| Kısa Pozisyon |
Bir malı, menkul kıymeti veya vadeli işlem sözleşmesini satmaktır.
|
|
|
| Küsurat Emir |
İşlem biriminin ihtiva ettiği hisse senedi sayısından daha az miktarlar
için verilmiş emirlerdir.
|
|
|
| Limit Fiyatlı Emirler |
Fiyat ve Miktarın girildiği emirlerdir. İşlem kısmen veya tamamen
olmazsa, gerçekleşmeyen kısım sistemde pasif olarak görünür.
|
|
|
| Limitli Emir |
"Emri veren alıcının, işlemin gerçekleşmesi için kabul ettiği en yüksek
fiyatı; satıcının ise satmaya razı olduğu en düşük fiyatı belli ettiği
emir tipidir."
|
|
|
| Lot |
Hisse senetleri piyasasında işlem birimidir. İ.M.K.B. Hisse Senetleri
Piyasası’nda, 1 lot; 1.000.-TL nominal değerli 1000 adet hisse senedini
veya 1.000.000 TL nominal değerli hisse senedini ifade eder.
|
|
|
| Mahsup |
Üyelerin, bir piyasadan doğan alacaklarını talimatları doğrultusunda
diğer bir piyasa işleminden doğan borçlarını ödemede
kullanabilmeleridir.
|
|
|
| Maksimum Lot |
Hisse senedi bazında belirlenen ve alım satım sistemine limit fiyatlı
emir olarak bir defada girilebilen en yüksek miktardır.
|
|
|
| Maktu Teminat |
Borsa üyeleri tarafından hisse senetleri piyasasında işlem yapabilmek
için yatırılması gereken teminatın tüm aracı kuruluşlar için sabit tutar
olarak belirlenen kısmıdır.
|
|
|
| Mali Endeks |
Ulusal Pazar�da işlem gören ve sadece mali sektörde yer alan şirketlerin
hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan
hisse senetleri piyasası endeksidir.
|
|
|
| Menkul Kıymet |
Ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil eden,
yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli
nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları
SPK�ca belirlenen kıymetli evraktır.
|
|
|
| Menkul Kıymet Borsaları |
Menkul kıymetlerin arz ve talebinin karşılaştığı örgütlenmiş
piyasalardır.
|
|
|
| Menkul Kıymet Ödünç İşlemleri |
Aracı kuruluş ile müşteri arasında düzenlenen sözleşmede belirlenen
esaslar dahilinde, ödünç veren taraftan açığa satış amacıyla ödünç alan
tarafa, belirli bir dönem için menkul kıymetlerin verilmesi ve aynı cins
menkul kıymetlerin mislen geri alınmasını
|
|
|
| Merkezi Takas |
Borsa�da gerçekleşen tüm işlemlerin takasının yine Borsa�da
sonuçlandırılmasıdır.
|
|
|
| Müşteri Emirleri |
Müşterilerin Borsa�da menkul kıymet alıp satmak amacıyla Borsa üyelerine
yazılı ya da sözlü şekilde ilettikleri emirlerdir.
|
|
|
| Müşteri İsmine Saklama Sistemi |
Takasbank sisteminde Müşteri kodlarıyla takip edilem alt hesapların
Takasbank�ın yapacağı düzenleme ile isme çevrilmesini, her bir yatırımcı
için verilecek sicil numarası ile takip edilerek yatırımcının kimlik
bilgilerinin tespitinin mümkün hale getirilme
|
|
|
| Nakit Piyasalar |
Vade uygulanmadan aynı gün valörlü işlemlerin yapıldığı piyasalardır.
|
|
|
| Nama Yazılı Hisse Senetleri |
Hisse senedinin üzerinde sahibinin adının yazılı olduğu ve şirketin pay
defterine bu adın kaydedildiği hisse senetleridir.
|
|
|
| Net Aktif Değeri |
Belirli bir faaliyet dönemi sonunda (genellikle bir yıl) düzenlenen
bilançodaki net aktif tutarının hisse senedi sayısına bölünmesi ile
bulunan değerdir.
|
|
|
| Nominal (İtibari) Değer |
Hisse senedi için pay senedinin üzerinde yazılı olan fiyattır.
Tahvillerde ise, vade sonunda ödenecek değerdir.
|
|
|
| Normal Emir |
Küsüratsız şekilde tam olarak, önceden belirlenmiş işlem birimi ve
katları halinde verilmiş olan emirlerdir.
|
|
|
| Opoze Hisse Senedi |
Üzerinde devir ve satış yasağı bulunan hisse senedidir.
|
|
|
| Opsiyon Primi |
Opsiyon sözleşmesinin satın alan tarafın önceden belirlenmiş bir
kullanım fiyatından belli miktarda bir kıymeti belli bir tarihte, veya
öncesinde satın alma veya satma hakkını elde etmek amacıyla opsiyon
sözleşmesini satan tarafa ödediği fiyattır.
|
|
|
| Opsiyon Sözleşmesi |
Belli miktarda bir malı, menkul kıymeti veya finansal göstergeyi belli
bir fiyattan ileride önceden belirlenmiş bir tarihte veya öncesinde alma
veya satma hakkıdır.
|
|
|
| Oransal Teminat |
Üçer aylık dönemlerde hesaplanan ve Borsa üyelerinin Hisse Senetleri
Piyasası�nda gerçekleştirdikleri işlemlerin günlük ortalama tutarının %
4�üdür.
|
|
|
| Ortalama Teminat |
Üçer aylık hesaplama dönemlerinde tüm Borsa üyeleri için hesaplanan
oransal teminat tutarlarının basit ortalamasıdır.
|
|
|
| Otomatik İşleme Kapama |
Bir menkul kıymet yada menkul kıymet grubununfiyat ve/veya işlem
miktarının, belirlenen bi r süre içerisinde belirlenen bir parametreyi
aşan bir değişim göstermesi durumunda, o menkul kıymetlere aitişlemlerin
geçicibir süre için otomatik olarak durdurulma
|
|
|
| Piyasa |
İtalyanca �piazza� kelimesinden dilimize geçmiştir. Genel anlamda mal
veya hizmet satıcılarının arzı ile bunları satın almak isteyenlerin
taleplerinin karşılaşmasını ve fiyatların oluşumunu ifade eder. Arz ve
taelbin karşılaşması çeşitli şekillerde ortaya
|
|
|
| Piyasa Emri |
Menkul kıymet alım satımında en iyi piyasa fiyatından işlemin
gerçekleştirileceği emir türüdür. Bu tür emrin en büyük avantajı, emrin
hemen yerine getirilebilme olanağıdır.
|
|
|
| Piyasa Fiyatı |
Sermaye piyasası aracının arz ve talebinin karşılaşması sonucu oluşan
fiyatıdır.
|
|
|
| Piyasa Yapıcı |
Piyasanın dürüst, düzenli ve etkin çalışmasını sağlamak ve görevli
olduğu sermaye piyasası araçlarında likit ve sürekli bir piyasanın
oluşmasını sağlamak için kendi nam ve hesabınaçift taraflı kotasyon
vermekle yükümlü olan aracı kuruluştur.
|
|
|
| Piyasaya Göre Ayarlama |
Vadeli işlem sözleşmesinde pozisyon alındığı tarihten itibaren cari
uzlaşma fiyatı ile bir önceki gün piyasada oluşan uzlaşma fiyatı
arasındaki farkın, açık pozisyon sahiplerinin hesaplarına
yansıtılmasıdır.
|
|
|
| Portföy |
Sahip olunan varlıkların aynı veya farklı özelliğe sahip birden fazla
kıymete yatırılması sonucu oluşan toplam değerdir.
|
|
|
| Portföy Yöneticiliği |
Kıymetli madenlere dayalı olanlar dahil olmak üzere sermaye piyasası
araçlarından oluşturulan portföylerin müşteriler hesabına vekil
sıfatıyla yönetilmesidir.
|
|
|
| Rating (reyting) |
İhraçcıların (şirket, devlet, vs.) ihraç ettikleri borç niteliğindeki
menkul kıymetlerin (tahvil, finansman bonosu vs.) anapara ve faizini
zamanında geri ödeme yeterliliğine ne ölçüde sahip olduklarını göstermek
amacıyla bağımsız kuruluşlar tarafından yap
|
|
|
| Referans Fiyat |
Bir hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat
limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, fiyat tescili
yapılıncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması amaçlanan
fiyattır. Sadece Rüchan Hakkı Kupon Pazarı�nda işlem görm
|
|
|
| Repo |
Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe satılıp, bitiş valöründe
geri alınmasıdır (Menkul kıymetin geri alma vaadiyle satımı).
|
|
|
| Resmi Müzayede Pazarı |
Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diğer resmi dairelerin Borsa�da
yapılmasına gerek gördükleri menkul kıymet satım işlemlerinin yapıldığı
pazardır
|
|
|
| Re�sen Alım/Satım |
Temerrüt halinin Borsa Yönetim Kurulu�nun belirlediği süreyi doldurması
halinde, sürenin bitimini takip eden ilk iş günü işlem konusu hisse
senetlerinin temerrüde düşen üyenin pozisyonuna göre Hisse Senetleri
Piyasası Müdürlüğü�nce elektronik ortamda ayrı
|
|
|
| Risk Sermayesi Yatırım Ortaklığı |
Kayıtlı sermayeli olarak kurulan ve çıkarılmış sermayelerini esas olarak
sermaye ve faiz kazancı elde etmek amacıyla risk sermayesi yatırımlarına
yönelten halka açık anonim ortaklıklardır.
|
|
|
| Rüçhan Hakkı |
Ortaklıkların bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların öncelikle
katılma hakkıdır. Sözkonusu hak, hisse senedine bağlı �Yeni Pay Alma
Kuponları� karşılığında ve ayrıca hisse senedi ibrazına gerek
kalmaksızın kullandırılır.
|
|
|
| Sabit Getirili Menkul Kıymetler |
Alacaklılık hakkı sağlayan, belirli bir meblağı temsil eden, dönemsel
gelir getiren, misli nitelikte seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı
olan ve yatırım aracı olarak kullanılan borçlanma senetleridir. İhraç
eden kuruluşların niteliğine göre kamu ve öze
|
|
|
| Saklama Kuruluşu |
Müşterisi adına menkul kıymetleri saklamaya yetkili kurum ve
kuruluşlardır.
|
|
|
| Seans |
Borsada işlemlerin başlaması ve bitmesi arasında geçen süredir.
|
|
|
| Sermaye Artırımı |
Yeni hisse senedi ihraç edilerek mevcut ödenmiş / çıkarılmış sermayenin
artırılmasıdır.
|
|
|
| Sınai Endeks |
Ulusal Pazar�da işlem gören ve sadece sanayi sektöründe yer alan
şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate
alınarak hesaplanan hisse senetleri piyasası endeksidir.
|
|
|
| Sürdürme Teminatı |
Borsa tarafından belirlenen ve başlangıç teminatının, vadeli işlemler
piyasasındaki olumsuz fiyat değişmeleri sonucu oluşan zarar dolayısıyla,
ineceği asgari teminat seviyesini gösteren tutardır.
|
|
|
| Sürekli Denetleme |
Sermaye Piyasası Kanunu�na tabi ortaklıkların, mevzuat ve genel kabul
görmüş denetim ve muhasebe esas ve ilkelerine uygunluk yönünden, defter,
kayıt ve belgelerinin her yıl denetlenmesidir.
|
|
|
| Taban Fiyatı |
Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en düşük
fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak
ayrı olarak hesaplanır.
|
|
|
| Tahvil |
Devletin 1 yıl, anonim ortaklıkların en az 2 yıl ve daha uzun vadeyle,
ödünç para bulmak amacıyla, itibari kıymetleri eşit ve ibareleri aynı
olmak üzere çıkardıkları borç senetleridir.
|
|
|
| Takas |
Borsa�da gerçekleştirilen işlemler sonucunda oluşan borç ve alacakların
karşılıklı olarak tasfiye edilmesidir.
|
|
|
| Talon |
Hisse senedinin kuponlarından oluşan kısmına verilen isimdir.
|
|
|
| Tasfiye Değeri / Likiditasyon Değeri |
Şirket varlıklarının belirli bir süre içinde zorunlu satışı ile
sağlanabilecek değerden tüm borçlar ödendikten sonra kalan miktarın,
hisse senedi sayısına bölünmesi sonucu bulunan değerdir.
|
|
|
| Tavan Fiyatı |
Hisse senetlerinin bir seans içinde işlem görebileceği en yüksek
fiyattır. Her hisse senedi için fiyat ve fiyat adımı gözönüne alınarak
ayrı olarak hesaplanır.
|
|
|
| TEFE |
Toptan Eşya Fiyat Endeksidir.
|
|
|
| Teknik Analiz |
Geçmişte piyasada oluşmuş çeşitli verilerin, bilgisayar ve grafikler
yardımıyla geleceği tahmin etmede kullanıldığı bir değerleme yöntemidir.
|
|
|
| Temellük |
Alacağın devralınması.
|
|
|
| Temerrüt |
Borsa�da yapılan işlemler sonucunda, taahhütlerin gerektirdiği ödeme
veya menkul kıymet teslimatlarının belirlenen süreler içinde
gerçekleştirilmemesi sonucu oluşan durumdur.
|
|
|
| Temerrüt Alış/Satışı |
|
|
|
| Teminat |
Borsa üyelerinin, borsa işlemleri dolayısı ile müşterilerine ve borsaya
verebilecekleri zararlara karşılık olmak üzere, Borsa tüzel kişiliği
adına yatırdıkları meblağa denir.
|
|
|
| Teminat Tamamlama Çağrısı |
Vadeli işlemler piyasasında alınan pozisyonlar için yatırılmış bulunan
teminatın sürdürme teminatı düzeyine gerilemesi vya daha altına düşmesi
durumunda, yatırımcının teminatını başlangıç teminatı seviyesine
çıkarması için borsa tarafından yapılan çağrıdı
|
|
|
| Temlik |
Alacağın Devredilmesi.
|
|
|
| Ters Repo |
Bir menkul kıymetin işlemin başlangıç valöründe alınıp, bitiş valöründe
geri satılmasıdır (Menkul kıymetin geri satım vaadiyle alımı).
|
|
|
| Tescil |
Borsa�da gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının doğruda, Borsa dışında
gerçekleştirilen işlemlerin fiyatlarının ise bu işlemlerin Borsa�ya
bildirimi sonrasında Borsa kaydına alınması işlemidir.
|
|
|
| Tescile Mesnet Belge |
Kayıtlı sermaye sistemine tabi anonim ortaklıklarda, sermaye artırımı
işlemleri tamamlandıktan sonra sermaye artırımının tescili için, Sermaye
Piyasası Kurulu�nca verilen ve ödenmiş hisse senedi tutarını gösteren
belgedir.
|
|
|
| Teslim Karşılığı Ödeme Prensibi |
Borsa işlemlerinin takasında, tarafların, takasa olan borçlarını
ödedikleri nisbette alacaklarının ödenmesi prensibidir.
|
|
|
| Tezgah Üstü Piyasalar |
Organize bir borsa dışında yapılan işlemleri kapsayan gevşek ve
gayriresmi nitelikteki borsa dışı piyasalardır.
|
|
|
| Toptan Satışlar Pazarı |
Alıcıları önceden belli olan veya olmayan, belli bir miktarın üzerindeki
hisse senedi işlemlerinin Borsa�da güven ve şeffaflık ortamında organize
bir piyasada gerçekleşmesini sağlayan pazardır.
|
|
|
| Tranş |
Tahvil ve Bono Piyasası�nda işlem yapabilme limiti içerisindeki her bir
kademedir.
|
|
|
| TÜFE |
Tüketici fiyat endeksi
|
|
|
| Tümünü Yüklenim |
Sermaye piyasası araçlarının, bedeli satışın başlamasından önce tam ve
nakden ödenmek suretiyle tamamının satın alınarak halka satılacağının,
satışı yapana karşı taahhüt edilmesidir.
|
|
|
| Türev Piyasalar |
İlerideki bir tarihte teslimatı veya nakit uzlaşması yapılmak üzere
herhangi ibr malın veya finansal aracın bugünden alım satımının
yapıldığı piyasalardır. Türev piyasaların tanımı forward, futures ve
opsiyon işlemlerinin tamamını içermektedir.
|
|
|
| Ulusal 100 Endeksi |
|
1986 yılında 40 şirketin hisse senedi ile başlayarak zamanla sayısı 100
şirketin hisse senedi ile sınırlanan Bileşik Endeks'in devamı
niteliğindedir. |
|
|
| Ulusal Pazar |
Borsa Yönetim Kurulu kararı ile pazarı açılmış, endekse dahil olan ve
olmayan Borsa kotunda yer alan her şirket hisse senedi için alım satım
işlemlerinin gerçekleştirildiği pazardır.
|
|
|
| Uluslararası Pazar |
İMKB Uluslararası Menkul Kıymetler Serbest Bölgesi içinde �Serbest
Bölgeler Mevzuatına� göre faaliyet gösterecek esas olarak eski Doğu
Bloku Ülkeleri, Türk Cumhuriyetleri ve Orta Doğu ülkelerindeki
şirketlere ait menkul kıymetlerin işlem göreceği pazardır
|
|
|
| Uyuşmazlık Komitesi |
"Borsa işlemleri ile ilgili olarak; üyeler arasında veya üyeler ile
müşterileri arasında çıkan uyuşmazlıkların idari yoldan çözülmesine
yardımcı olan komitedir."
|
|
|
| Uzlaşma Fiyatı |
Vadeli işlemler piyasasında pozisyon alan hesapların günlük kar/zarar ve
teminat yükümlülüklerinin hesaplanmasında kullanılan fiyattır. Genelde
seansın sonuna doğru oluşan fiyatların ortalaması şeklinde hesaplanır.
|
|
|
| Uzun Pozisyon |
Bir malı, menkul kıymeti veyavadeli işlem sözleşmesini satın almaktır.
|
|
|
| Vadeli İşlem Piyasaları |
Standartlaşmış vadeli işlme sözleşmelerinin işlem gördüğü, takası bir
takas kurumu tarafından garanti edilen ve Borsa bünyesinde işleyen
piyasalardır.
|
|
|
| Vadeli İşlem Sözleşmeleri |
Sözleşmenin taraflarına bugünden, belirlenen ileri bir tarihte üzerinde
anlaşılan fiyattan, standartlaştırılmış miktar ve kalitedeki bir malı
veya kıymeti satın alma veya satma yükümlülüğü getiren sözleşmedir.
|
|
|
| Vadeye Kalan Gün |
Menkul kıymetin valör tarihinden itfasına kalan gün sayısıdır.
|
|
|
| Valör |
İşlem sonucu oluşan yükümlülüklerin yerine getirildiği, başka bir ifade
ile menkul kıymet ve nakdin el değiştirdiği (takas) tarihtir.
|
|
|
| Varlığa Dayalı Menkul Kıymet |
İhraçcıların kendi ticari işlemlerinden doğmuş alacakları veya temellük
edecekleri alacaklar karşılığında, ihraç edebilecekleri kıymetli
evraktır.
|
|
|
| Volatilite/ Oynaklık |
Bir menkul kıymetin fiyatının veya piyasanın genelinin kısa bir zaman
aralığı içerisinde gösterdiği dalgalanma özelliği. Oynaklığı yüksek bir
menkkul kıymetin fiyatında hızlı değişim ve aşırı dalgalanma özellikleri
görülür.
|
|
|
| Yabancı Hisse Senedi |
Yabancı ortaklıklarca bulundukları ülke mevzuatına uygun olarak
çıkarılan ve ortaklık hakkını temsil eden menkul kıymetlerdir.
|
|
|
| Yabancı Ortaklık |
Türk Parasını Kıymetini Koruma mevzuatında tanımlanan dışarıda yerleşik
kişilerden ilgili ülke mevzuatına göre yabancı sermaye piyasası
araçlarını çıkaran ortaklıklar ile yatırım ortaklıklarıdır.
|
|
|
| Yabancı Sermaye Piyasası Araçları |
Çıkarıldıkları ülke borsalarında alım satım konusu olan ve Kurulca
niteliği belirlenen menkul kıymetler ile hak ve alacakları temsil eden
diğer kağıtlardır.
|
|
|
| Yabancı Yatırım Fonu |
Kanun�da tanımlanan yatırım fonlarına benzer özellikleri taşıdığı
Kurul�ca kabul edilen, yurtdışında kurulmuş yatırım fonlarıdır.
|
|
|
| Yatırım Fonu Katılma Belgesi |
Belge sahibinin kurucu ve saklayıcı kuruma karşı sahip olduğu hakları
taşıyan ve fona kaç pay ile katıldığını gösteren kıymetli evraktır.
|
|
|
| Yatırım Ortaklıkları |
Sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda veya
borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli
madenler portföyü işletmek üzere anonim ortaklık şeklinde ve kayıtlı
sermaye esasına göre kurulan sermaye piyasası kur
|
|
|
| İçerden Öğrenenlerin Ticareti |
Sermaye piyasası araçlarının değerini etkileyebilecek, henüz kamuya
açıklanmamış bilgileri kendisine veya üçüncü kişilere menfaat sağlamak
amacı ile kullanarak, sermaye piyasasında işlem yapanlar arasında fırsat
eşitliğini bozacak şekilde haksız yarar sağ
|
|
|
| Yeni Hisse Pazarı |
Hisse senetleri Borsa�da işlem gören şirketlerin sermaye artırımlarının
bir hesap dönemi içinde temettü ödemesinden önce gerçekleşmesi
durumunda, üzerinde geçmiş yıl temettü kuponu bulunmayan �Yeni� hisse
senetlerinin, temettünün ödenmeye başladığı ilk gü
|
|
|
| Yeni Şirketler Pazarı |
Yeni kurulmuş olmakla birlikte büyüme potansiyeli taşıyan ve hisse
senetlerini Borsa�da veya Borsa dışında ilk kez halka arz etmek
suretiyle halka açılacak şirketlerin hisse senetlerinin Borsa'�a güven
ve şeffaflık ortamında, organize bir piyasada işlem g
|
|
|
| Yeniden Değerleme |
Ortaklıkların aktiflerinde kayıtlı bulunan ve amortismana tabi maddi
duran varlıklarının enflasyon sebebiyle elde etme maliyeti ile piyasa
değeri arasında oluşan farkın bilançoların sağlıklı bir şekilde
değerlendirilmesi amacıyla Maliye Bakanlığı tarafınd
|
|
|
| İflas |
Şirketin borçlarını ödeyemez duruma düşmesi nedeniyle faaliyetlerinin
sona erdirilmesidir.
|
|
|
| İhraç |
Sermaye piyasası araçlarının ihraçcılar tarafından çıkarılıp, halka arz
edilerek veya halka arz edilmeksizin satışıdır.
|
|
|
| İhraçcı |
Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden anonim ortaklıklar, mevzuata göre
özelleştirme kapsamına alınanlar dahil kamu iktisadi teşebbüsleri,
mahalli idareler ile bunlarla ilgili özel mevzuatları uyarınca faaliyet
gösteren kuruluş idare ve işletmelerdir.
|
|
|
| İkincil Piyasalar |
Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının işlem gördüğü
piyasalardır.
|
|
|
| İlâve Kotasyon |
Hisse senetleri Borsa kotunda bulunan bir ortaklığın sermaye artırımı
nedeniyle ihraç ettiği yeni hisse senetlerinin kotasyon işlemini ifade
eder.
|
|
|
| İlk Kotasyon |
Ortaklık hisse senetlerinin ilk kez Borsa kotuna alınmasını, ortaklığın
borçluluğu temsil eden menkul kıymetlerinin Borsa kotuna alınmasını
ifade eder.
|
|
|
| İmtiyazlı Hisse Senedi |
Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydı ile, sahiplerine temettü ödemesi,
rüçhan hakkı kullanımı, oy hakkı gibi konularda ayrıcalık tanıyan
senetlerdir.
|
|
|
| İntifa Senetleri |
Şirket genel kurulunun alacağı kararla bazı kimselere çeşitli hizmetler
ve alacak karşılığı olarak kuruluştan sonra verilen ve sermaye payını
temsil etmeyen hisse senetleridir.
|
|
|
| İrtibat Büroları |
Aracı kurumu ve aracı kurumun yetkili olduğu sermaye piyasası
faaliyetlerinin tanıtımını yapmak amacı ile aracı kurumu temsil etmekle
görevli hizmet birimleridir. İrtibat büroları sadece müşteri emirlerini
aracı kuruma iletebilirler.
|
|
|
| İtfa |
Tahvil ihraç planında belirlenen tarih ve miktarlarda ana paranın geri
ödenmesidir.
|
|
|
| Üye Temsilcisi |
Borsa�da işlem yapma yetkisine sahip aracı kuruluş temsilcisidir
|
|
|
| İzahname |
Sermaye piyasası araçlarının ihracında ya da halka arzında ortaklıklarca
halkı şirket ve hisse senetleri konularında bilgilendirmek amacıyla
düzenlenmesi gereken belgedir.
|
|
|
| İşlem Birimi |
Bir sermaye piyasası aracının, kendisi ya da katları ile işlem
yapılabilecek asgari sayısını ya da değerini ifade eder. İşlem birimi
olarak �lot� ibaresi kullanılır.
|
|
|
| İşlem Hacmi |
Tüm hisse senetleri için gerçekleşen işlemlerdeki her emrin içerdiği
hisse senedi sayısı ile işlem fiyatının çarpılarak elde edilen
yekünlerin toplanmasıdır.
|
|
|
| İşlem Miktarı |
Bir piyasada, bir seansta ya da belli bir dönemde alınıp satılan (el
değiştiren) menkul kıymet adedidir.
|
|
|
| İştirak |
Bir ortaklık ile işletme arasında, sözkonusu ortaklığın yönetimine ve
ortaklık politikalarının belirlenmesine katılma anlamında devamlı bir
bağ yaratan, doğrudan veya dolaylı sermaye ve yönetim ilişkisidir.
|
|
|
| Zaman Önceliği |
Hisse Senetleri Piyasası�nda, fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman
açısından daha önce kaydedilen emirlerin öncelikli olarak
karşılanmasıdır.
|
|
|
| Ödenmiş Sermaye |
Esas sermaye sistemine tabi ortaklıklarda, ortaklarca taahhüt edilen
sermayenin nakden ödenmiş kısmıdır.
|
|
|
| Özel Denetleme |
Menkul kıymetlerin halka arzı için kayda alınmak üzere Sermaye Piyasası
Kurulu�na başvuran veya Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında olup,
birleşme, devir veya tasfiye durumunda bulunan anonim ortaklıklar ile
aracı kurumlar ve yatırım ortaklıklarından Kurul
|
|
|
| Özel Emir |
Borsa Yönetim Kurulu�nca her hisse senedi için ayrı ayrı belirlenmiş
olan �bir seferde girilebilecek işlem miktarı�nı aşan ve blok satış
miktarından az miktarlı olan emirlerdir.
|
|
|
| Özel Limit Fiyatlı (OLFE) Emirler |
|
Emir miktarının “Sıfır-0” olarak girildiği, sadece fiyat verilerek
sisteme aktarılan emirlerdir. |
|
|
| Özel Sektör Tahvilleri |
Anonim şirketler tarafından çıkarılan borçlanma senetleridir. Vadeleri
en az iki yıl olmak üzere serbestçe belirlenebilir ve sabit veya
değişken faizli olarak ihraç edilebilir. Kupon ödemeleri yılda 1,2 ya da
4 defa olabilir.
|
|
